نهزهند بهگیخانی- فهڕهنسا
تاوانهكانی نامووسپهرستی رهگیان له ناو بێدهنگی و ترس و نهێنی و شاراوهیدا داكوتاوه. ئامانجی گهورهی خهباتی ژنانی چالاك و كارمهند له رێكخراوهكانی ئافرهتان له سهرهتای ههڵمهتی هۆشیاركردنهوهدا، بریتی بوو له شكاندنی ئهو بێدهنگیه و هۆشیاركردنهوهی رای گشتی له سروشت و چۆنیهتی ئهنجامدانی ئهو تاوانانه به مهبهستی دابینكردنی دادوهری و ئاراستهیهكی مرۆڤانهتر بۆ كۆمهڵگهی كورد. بهڵام كاتێ بێدهنگی دهشكێ و تاوانهكانی نامووسپهرستی له رۆژنامه و گۆڤارهكان قسهیان لهسهر دهكرێ، زۆرجار گوتارهكان بۆ پاكانهكردنی كوشتنهكه و شهرعیهتدان به بكوژ دادهڕێژرێن، نهك بۆ هۆشیاركردنهوه و گوزارهكردن له پێشكهوتن و بهرهنگاربوونهوهی هێزی چهوسێنهرهوه. نموونهیهكی ئهو سیاسهته، ریپۆرتێكی تایبهته به كوشتنی ژنه رۆژنامهنووس و شاعیر بێگهرد حوسێن كه به بێگهرد قهڵاتیش ناسراوه و له رۆژی یهكشهم، 20 ی نیسانی 2008 له رۆژنامهی هاوڵاتی بڵاكراوهتهوه.
هاوڵاتی له ژێر ناونیشانی "هاوڵاتی وردهكاریی چۆنیهتی كوشتنی رۆژنامهنووس بێگهرد حسێن لهسهر زاری هاوسهرهكهیهوه بڵاودهكاتهوه" پانتاییهكی خوڵقاندووه بۆ بكوژی بێگهرد كه هاوسهرهكهیهتی تا بهوپهڕی جوامێری و بێ خۆخستنه ژێر پرسیار و سهرزهنشتی خود رووداوهكه به پێی بینینی تاكڕهوانهی خۆی بگێڕێتهوه. ئهگهر ریپۆرتهكهی هاوڵاتی له رووی رۆژنامهوانییهوه ناتهواو بێت، ئهوه له رووی یاسایی و ئهخلاقیشهوه ههڵهئامێزه. تهغتیهكردنی تاوان به گشتی و تاوانهكانی نامووسپهرستی به تایبهتی پێویستیان به پسپۆڕی و تێگهییشتنی تایبهت ههیه كه به داخهوه له مهیانی رۆژنامهنووسانی كورد زۆر كهمه. لێرهدا گوتاری میدیا له جیاتی هۆشیاركردنهوهی جهماوهر و ههوڵدان بۆ داڕشتنی تێگهییشتنێكی نوێ و دادوهرانه لهمهڕ تاوانهكانی نامووسپهرستی، دهبنه پلارفۆرم بۆ بهرجهستهكردنی عهقلیهتی پاتریاركی و رهوایی دان به تاوانبار و پاكانهكردن بۆ كردهی كوشتنهكه. لهمهوه، میدیا خۆی وهكو فهرمانڕهوا و دادوهر دهبینێ و به بێ لێكۆڵینهوهی ورد و مهیدانی و پێش دادگا حوكم بهسهر رووداوهكان دهدات. ئهمهش له لایهك واتای بێئهزموونی و كهموكوڕیی میدیای كوردی دهگهیهنێ كه دووره له پرنسیپهكانی راگهیاندن. له لایهكی دیكهشهوه ئهوه دهردهخات كهدهزگاكانی راگهیاندنی كوردی خاوهنی سیاسهتی تهحریری دیاریكراوی خۆیان نین كه پێویسته لهسهر بنچینهی مافی مرۆڤ و رێزگرتن له یاسا دابڕژرێن. له ئهنجامی بێئهزموونی و نهبوونی سیاسهتی تهحریر و بهربهرهكانێی ئاست نزمی نێوان دهزگا و كهسایهتی پشت رۆژنامهكان، ههروهها له غیابی یاسایهكی رۆژنامهوانیی پابهند به پرنسیپهكانی مافی مرۆڤ و ئازادی رادهربڕین له كوردستان، ههڵهی گهوره له بواری راگهیاندن روودهدات. ئهو ریپۆرتهی هاوڵاتی له سهر كوشتنی نامووسپهرستانهی بێگهرد حوسێن له لایهن هاوسهرهكهیهوه یهكێكه لهو ههڵه گهورانه.
دیاره تاوانهكانی نامووسپهرستی له عهقلیهتی گشتیی ترادیسیۆنالیی كوردیدا رهوایهتیان پێدراوه به جۆرێك كهبكوژی ژن بهتاوانبار دانانرێت، بهڵكو به بیانووی داكۆكیكردن له شهڕهفی پیاو و خێزان و گروپ، بكوژانی ژن به بیانووی شهڕهفهوه بۆ ئاستی غهدرلێكراو و شوێنی بهزهیی و تهنانهت پاڵهوانیش بهرزدهكرێنهوه. تاوانبار لهم روانگه گشتییهی كۆمهڵگهدا ژنهكهیه كه گوایه به چۆنیهتی رهفتار و كردهوهكانی، بكوژ ناچار دهكا ههڵسێ به تاوانهكه. "محهممهد مستهفا" ی هاوسهری بێگهرد له ریپۆرتهكهی هاوڵاتی دا دهیهوێ به رای گشتی بڵێ كه ئهو تاوانبار نیه، چونكه ههڵساوه به پاككردنهوهی شهڕهفی خۆی و خێزانهكهی. به بێ دانانی هیچ ئیعتیبارێك بۆ خودی بێگهرد و مافهكانی له جیابوونهوه و دروستكردنی پهیوهندی لهگهڵ كهسێكی دیكه، ئهو بهخوێنهر دهڵێ بێگهرد بێنامووس بوو، چونكه پهیوهندی لهگهڵ كهسێكی دیكهدا ههبوو و بۆیه شایانی كوشتن بوو. هاوڵاتی ش بۆته نێوهند له نێوان بكوژ و خوێنهر: هاوڵاتی به بێ هیچ ههوڵێك بۆ بهڕێژهییكردنی گوتاری ناوبراو، یا به بێ دواندنی كهسێكی نزیكی بێگهرد یا داكۆكیكارێكی مافهكانی ژن كه رووانینێكی جیا له لای خوێنهر دروست بكات، ئهو باوهڕهی كه بكوژ به رهوای دهزانێ بۆ رای گشتی دهگوازێتهوه. لێرهدا هاوڵاتی باوهڕه پاتریاركییهكان بهرههم دێنێتهوه و برهو به ئایدیۆلۆژیای شهڕهف و نامووس و تۆڵه دهدات؛ ئهم ریپۆرته له ئازادی ژن دهدات و دهنگی قوربانیهكان، هی خێزانی بێگهرد، سهركوت دهكات. لهم بۆچوونهوه، دوای بڵاوبوونهوهی ریپۆرتهكه، دهبێ خێزانی بێگهرد ههست به شهرمهزاریی و ئابڕووچوون بكهن و دهستخۆشی له بكوژ بكهن كه به خوێنی كچهكهیان شهڕهفی پاككردوونهتهوه. بهكورتی ئامانجی پێشێڵكارانی مافی ژن و بكوژانی ئافرهت به بیانووی نامووسپهرستیهوه لهدوای ریپۆرتی لهمجۆره تا راددهیهك دێتهدی؛ چونكه ریپۆرتی لهمجۆره دهسهڵات دهبهخشێ به تاوانباران و سهرجهم هێزه چهوسێنهرهوهكانی كۆمهڵگه. جهماوهری سهر به عهقلیهتی پاتریاركی و پابهند به ئایدیۆلۆژیای شهڕهف و تۆڵه لێرهدا له بهرامبهر داكۆكیكارانی مافی مرۆڤ و چهوساوهكان خۆی بههێزتر دهبینێت. ئهمانه ههمووی له جیاتی رۆشنكردنهوهی بیری خهڵك و هاندانی كۆمهڵگه بۆ ههنگاونان بهرهو ئاراستهیهكی مرۆڤانهتر، چهقبهستوومان دهكهن.
بێدهنگی به واتا ترادیسیۆنالیهكهی واتای سانسۆر و ترس دهگهیهنێ و هاتنهگۆش واتای پێگهییشتن و گهشهسهندن. بهڵام لهبهرامبهر مهسهله حهساس و ئاڵۆزهكانی وهكو كوشتنی نامووسپهرستی، پێویسته رۆشنبیری كورد پێش هاتنهگۆ بپرسێ: كهی و له كوێدا و چۆن پێویسته بێینه گۆ؟ كهی و له كوێدا وتن دهبێته چهكێك دژی هێزه چهوسێنهرهوهكان، دهبێته مایهی گهشهسهندن و زیادكردنی توانای مرۆڤ بۆ تێگهییشتن و دابینكردنی ئاراستهیهكی مرۆڤانهتر بۆ كۆمهڵگه؟ ئهی كهی و له كوێدا دهبێته هۆكارێك بۆ بههێزكردنی سیاسهتی چهوسانه و توندوتیژی و كوشتن؟ ههموو بێدهنگییهك واتای سانسۆر و توندوتیژی ناگهیهنێ و هێزی داپڵۆسێنهری لهپشتهوه نیه، بهههمان شێوهش ههموو وتنێكیش نابێته گوزارهكردن له پێشكهوتن، نابێته داكۆكیكردن له ماف و رۆشنكردنهوهی بیری مرۆڤ و زیادكردنی تێگهییشتنی بۆ دیاردهكانی دهوروبهر.
|
کی
بیش از 150 کارشناس حرفه ای در سراسر جهان خود را وقف کار برای دیده بان حقوق بشر کرده اند. ما وکیل، روزنامه نگار، آکادمیک و کارشناسان ویژه کشورهای مختلف هستیم. ملیت و سوابق ما بسیار متنوع است. ما اغلب به گروه های حقوق بشر در سایر کشورهای جهان می پیوندیم و به این ترتیب به پیشبرد اهداف مشترکمان کمک می کنیم. در این راه یک کادر رو به گسترش متشکل از داوطلبان نیز به ما می کند.چه
دیده بان حقوق بشر بزرگترین سازمان حقوق بشر در ایالات متحده است. پژوهشگران دیده بان حقوق بشر موارد نقض حقوق بشر در همه مناطق دنیا را مورد بررسی قرار می دهند. دیده بان حقوق بشر نتایج این تحقیقات را همه ساله بصورت کتاب و یا گزارش منتشر می کند که تحت پوشش وسیع رسانه های محلی و بین المللی قرار می گیرد. انتشار و علنی شدن این موارد نقض حقوق بشر موجب شرمساری حکومت های مسئول این وقایع در برابر دیدگان شهروندانشان و نیز جهانیان می شود. پس از آن دیده بان حقوق بشر با مقام های حکومتی ملاقات می کند و از آنها مصرانه می خواهد که به این سیاست ها پایان و اقدامات خود را تغییر دهند. این ملاقات ها معمولا در سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، واشنگتن و یا در سایر پایتخت های جهان صورت می گیرد. در شرایط بسیار ویژه دیده بان حقوق بشر تلاش می کند مانع از کمک های نظامی و اقتصادی به حکومت هایی شود که در نقض فجیع حقوق بشر علیه مردم خود دست دارند. در شرایط بحرانی دیده بان حقوق بشر اطلاعات مربوط به کشمکش های جاری را دقیقه به دقیقه تهیه می کند. سرگذشت پناهندگان توسط کارشناسان ما جمع آوری و با یکدیگر مقایسه و تلفیق می شود و صحت آن نیز مورد بررسی قرار می گیرد. اینگونه فعالیت های پژوهشگران ما به شکلگیری پاسخ جامعه جهانی به جنگهای اخیر در کوزوو و چچن کمک نمود.کِی
دیده بان حقوق بشر در سال 1978 تحت عنوان "دیده بان هلسینکی" و به منظور نظارت بر تبعیت کشورهای بلوک شوروی سابق از مفاد حقوق بشر پیمان مشهور هلسینکی تاسیس شد. پس از آن "دیده بان قاره آمریکا" در دهه 1980 و در واکنش به این دیدگاه که نقض حقوق بشر توسط یکی از طرف های درگیر در جنگ در آمریکای مرکزی به هر دلیلی بیشتر از نقض حقوق بشر توسط طرف دیگر قابل تحمل است، تاسیس شد. این سازمان به تدریج گسترش پیدا کرد تا جائیکه کمیته های "دیده بان" در سال 1988 با یکدیگر متحد شده و دیده بان حقوق بشر را تشکیل دادند.کجا
دیده بان حقوق بشر در نیویورک مستقر است و دفاتری نیز در بروکسل، لندن، مسکو، هنگ کنگ، لس آنجلس، سانفرانسیسکو، تاشکند، تورونتو و واشینگتن دارد. اگر نگرانی های امنیتی مانع نشود، ما اغلب دفاتری را بطور موقتی در مناطقی که مشغول تحقیقات وسیع هستیم تشکیل می دهیم و پژوهشگرانمان بطور مرتب به کشورهای مورد بررسی سفر می کنند. در دنیای اینترنت دیده بان حقوق بشر را در اینجا می توانید بیابید:WWW.HRW.ORG
دیده بان حقوق بشر تحولات بیش از 70 کشور جهان را دنبال می کند. ما همچنین حقوق زنان، حقوق کودکان و مسیر انتقال سلاح به گروه های ناقض حقوق بشر را پیگیری می کنیم. پروژه های ویژه ما شامل آزادی آکادمیک، مسئولیت های شرکت های بخش خصوصی در زمینه حقوق بشر، عدالت بین المللی، زندانها، دارو و پناهندگان است. هر گروه درگیر در کشمکش ممکن است مشمول تحقیقات و پیگیری های دیده بان حقوق بشر قرار گیرد. ما موارد نقض حقوق بشر توسط حکومتها و شورشیان را افشا کرده ایم: توسط هوتوها و توتسی ها، توسط صربها، کرواتها و مسلمانان بوسنیایی و کوزووییهای آلبانیایی تبار، توسط اسرائیلی ها و فلسطینی ها، توسط مسیحیان و مسلمانان جزایر اندونزی و صحراهای سودان. ما اغلب از ایالات متحده می خواهیم در سیاست خارجی خود از حقوق بشر حمایت کند. اما ما موارد نقض حقوق بشر در داخل ایالات متحده نظیر شرایط زندانها، سوء استفاده پلیس ، حبس مهاجران و مجازات اعدام راهم گزارش می کنیم.
چرا دیده بان حقوق بشر معتقد است که معیارهای بین المللی حقوق بشر بطور یکسان شامل حال همه مردم می شود و تیزبینی و اعتراض به موقع می تواند مانع از تکرار تراژدی هایی شود که در قرن بیستم به وقوع پیوست. ما در دیده بان حقوق بشر همچنان معتقدیم پیشرفت هنگامی حاصل می شود که مردم خوش نیت خود را برای تحقق آن سازماندهی می کنند.
چند نمونه:
*ما بطور موفقیت آمیزی ائتلاف بین المللی برای پذیرش "معاهده منع استفاده از کودک سرباز" را رهبری کردیم. در حال حاضر حدود 300 هزار کودک در ارتش ها و نیروهای شورشی در جهان حضور دارند. این معاهده حداقل سن شرکت در درگیری های نظامی را به 18 سال افزایش داد.
*ما و سازمان های همکارمان در "مبارزه بین المللی برای منع مین های زمینی" جایزه صلح نوبل در سال 1997 را به خاطر فعالیت های خود بر علیه این سلاح غیرتبعیض آمیز از آن خود کردیم. معاهده منع مین سریعتر از سایر معاهدات چند جانبه بزرگ در تاریخ به تصویب رسید.
*ما از نخستین گروه هایی بودیم که خواستار تشکیل یک دادگاه بین المللی جنایات جنگی برای یوگسلاوی سابق شده و با تعقیب کنندگان و با بازپرسان این دادگاه همکاری نزدیکی مبذول داشتیم. شش مورد از هفت مورد اتهامی که علیه اسلوبودن میلوسوویچ در سال 1999 مطرح شد، مواردی بودند که اسناد و مدارک آنها توسط دیده بان حقوق بشر در کوزوو تهیه شده بود.
*ما مدارک وسیعی در زمینه نقض حقوق بشر برای دادگاه جنایت جنگی رواندا، کشوری که در طی نسل کشی 1994 نیم میلیون از مردم خود را از دست داد، تهیه نمودیم. شهادت های کارشناسان ما و تحلیل های حقوقی ما به محکوم کردن افراد متعددی که در نسل کشی ها دخالت داشتند کمک کرده است.
*ما نقش فعالی در اقدام قانونی علیه آگوستو پینوشه دیکتاتور سابق شیلی در لندن ایفا کردیم و از اصول مهمی حمایت کردیم که بر اساس آنها حتی رهبران سابق دولتها نیز در مقابل جنایات شنیع خود در زمینه حقوق بشر مسئول شناخته شوند.
پرونده پینوشه سابقه ای شد که طی آن بتوان دیکتاتورهایی که در کشورهایشان مانع از پیگرد قضایی خود می شوند را در هر جای دیگر دنیا تحت محاکمه قرار داد. دیده بان حقوق بشر همچنین رهبری تلاش جهانی به منظور تصویب معاهده ای برای تشکیل یک دادگاه کیفری بین المللی دایم را بر عهده دارد. در این دادگاه افرادی که متهم به نسل کشی، جنایت جنگی و سایر اشکال جنایت علیه بشریت هستند مورد پیگرد قرار خواهند گرفت.
*ما تنظیم گزارش نقض حقوق بشر در کوزوو را در سال 1990 آغاز کردیم. هنگامیکه یوگسلاوی ترورهای خود را در آنجا گسترش داد، گزارش های لحظه به لحظه ما به شکل گیری افکار و نیز بسیج جهانی برای واکنش به این اقدامات کمک کرد.
چطور
اوج افتخار دیده بان حقوق بشر بی طرفی و صحت گزارش های ما است. برای ادامه استقلال خود ما کمک مالی از هیچ دولت و یا سازمانی که مورد حمایت دولتی قرار دارد را نمی پذیریم. ما کاملا وابسته به کمک بنیادهای خصوصی و افرادی نظیر شما هستیم. لطفا با کمک های خود به دیده بان حقوق بشر به هزاران شهروند جهانی دیگر بپیوندید.با هم می توانیم دنیای متفاوتی ایجاد کنیم.
